على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3610
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
تنك . و خاكستر و خدرك كه از نان فرو ريزد . و زهر و زرداب و ريم و زردآب كه از لاش مرده پالايد . مهل ( mahal ) ا . ع . پيش آمدگى در خير و نيكويى . و اسلاف متقدمين مرد و به اين معنى اخير جمع ماهل است . مهل ( ma - hel ) پ . كلمه نهى از هليدن يعنى مگذار بيفتد و يا برود . مهلب ( mohallab ) ا . ع . نام شاعرى از تازيان . مهلب ( mohalleb ) ا . ع . نام چند روز در سختى سرماى زمستان . مهلة ( mahlat ) و ( mehlat ) و ( mohlat ) و ( mahalat ) ا . ع . ريم و زردابى كه از لاش مرده مىپالايد . مهلة ( mohlat ) ا . ع . رفق و تاخير در كار . و سكينه و آرامش و آهستگى و آمادگى . و قطران تنك و رقيق . و زمان . و اخذ على فلان المهلة : پيشى گرفت از فلان در سن و سال و يا در ادب . مهلت ( mohlat ) ا . پ . مأخوذ از تازى - درنگى و آهستگى و فرصت و زمان و تأخير و توقف و مدارا . مهلقا ( mah - leq ) ص . پ . خوش صورت مانند ماه . مهلك ( mahlak ) و ( mahlek ) و ( mahlok ) م . ع . هلك هلاكا و هلوكا و مهلكا و مهلكا و مهلكا و مهلكة و تهلكة . ر . هلاك . مهلك ( mohlak ) ص . ع . نيست و نابود شده . مهلك ( mohlek ) ص . ع . ميراننده و هلاك كننده . مهلك ( mohlek ) ص . پ . مأخوذ از تازى - هلاك كننده و كشنده و قاتل و مفسد . مهلكة ( mahlakat ) و ( mahlekat ) و ( mahlokat ) ا . ع . مردگى و نيستى . و دشت و بيابان . ج : مهالك . مهلكة ( mahlakat ) و ( mahlekat ) و ( mahlokat ) م . ع . هلك هلاكا و هلوكا و مهلكا و مهلكة و مهلكة و مهلكة و تهلكة . ر . هلاك . مهلكه ( mahlake ) ا . پ . مأخوذ از تازى - جاى خطر و جاى هلاك . مهلل ( mohallal ) ص . ع . خميده و منحنى مانند ماه نو . و هلالى شكل . مهلل ( mohallal ) و مهللة ( mohallalat ) و ( mohallelat ) ص . ع . شتر لاغر و خميده و شتران لاغر و خميده . مهلند ( mahland ) ا . پ . تيغ و شمشير هندى . مهلوب ( mahlub ) ص . ع . بر كنده موى . مهلوس ( mahlus ) ص . ع . گرفتار بيمارى سل و لاغر . و رجل مهلوس العقل : مرد عقل رفته و بيهوش . مهلوسة ( mahlusat ) ص . ع . امرأة مهلوسة : زن لاغر كس كه گويا گوشت آن رنديده شده . مهلهل ( mohalhal ) ص . ع . جامهء تنك بافته شده . و شعر نيكو گفته شده . مهلهل ( mohalhel ) ص . ع . آنكه شعر نيكو و ظريف مىگويد . مهلهل ( mohalhel ) ا . ع . لقب يكى از شعراى تازى . مهم ( mohamm ) ص . ع . گرفتار اندوه و حزن و دلتنگى . مهم ( mohemm ) ص . ع . كار سخت . ج : مهام . مهم ( mohem ) و ( mohemm ) ص . پ . مأخوذ از تازى - كار بزرك و خطير و لازم و واجب . مهما ( mahm ) ع . كلمهايست بمعنى چون و هر كجا و هر بار و هر چند بار و هر چند كه و هر بار كه و بعضى آن را اسم براى عود ضمير دانستهاند و بعضى حرف و بعضى ظرف زمان و آن را در سه موضع استعمال مىكنند يا در غير زمان با تضمن معنى شرط قوله تعالى : مَهْما تَأْتِنا بِهِ مِنْ آيَةٍ لِتَسْحَرَنا بِها . دويم در زمان و شرط و درين هنگام طرف فعل شرط باشد مانند و انك مهما تعط بطنك سؤله و فرجك نا لا منتهى الذم اجمعا . سيوم در استفهام مانند مهمالى الليلة مهماليه اودى بنعلى و سر باليه . مهما امكن ( mahm - amkan ) پ . كلمه فعل مأخوذ از تازى - يعنى هر آنچه ممكن باشد و به قدر امكان و هر كجا كه تواند و هر زمان كه تواند . مهمات ( mohemm t ) ع . ج . مهمة . مهمات ( mohemm t ) ا . پ . مأخوذ از تازى - كارهاى مهم و چيزهاى لازم و واجب و كارهايى كه بعجله و شتاب بايد كرد و كارهاى كردنى كه فوت آنها روا نباشد . و لوازم و مساعى . و مهمات سفر : لوازم و ضروريات سفر . مهمار ( mhem r ) ا . ع . مرد پرحرف و بسيارگوى . مهماز ( mehm z ) ا . ع . مهميز . ج : مهاميز . مهمان ( mehm n ) ا . پ . آنكه بر خانه كسى وارد مىشود و از وى پذيرايى و ضيافت مىكنند . و پسر زن . و پسر شوهر . مهمانپرور ( mehm n - parvar )